Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Η Σχολή Τεχνών κι Επαγγελμάτων Χαμιδιέ, ή αλλιώς Ισλαχανέ της Θεσσαλονίκης, ή αλλιώς Πολυτεχνείο Μιδάτ Πασά, βρισκόταν στο ανατολικό άκρο της σημερινής οδού Αγίου Δημητρίου, μεταξύ των οδών Αποστόλου Παύλου και Ελένης Ζωγράφου, στο μέσο περίπου των ανατολικών τειχών της πόλης, κοντά στη Νέα Χρυσή Πύλη.

Πρόκειται για το πρώτο συγκρότημα ορφανοτροφείου – τεχνικής σχολής της πόλης και χτίστηκε κατά την τελευταία περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας στη Θεσσαλονίκη, ενδεικτικό παράδειγμα των μεταρρυθμίσεων που επιχείρησε η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά την περίοδο του Τανζιμάτ (1839-1876), αλλά και των ευρύτερων εκσυγχρονιστικών εκπαιδευτικών τάσεων της εποχής. Το συγκρότημα απαρτίζονταν από τέσσερις κτιριακές ενότητες, τρεις από τις οποίες είχαν οικοδομηθεί εντός των ανατολικών τειχών της πόλης και μία εκτός.

Τι ήταν τα Ισλαχανέ
Ο χαρακτήρας των ιδρυμάτων αυτών ήταν κυρίως εκπαιδευτικός και παράλληλα εξυπηρετούσε στη διατήρηση της τάξης στα αστικά κέντρα, καθώς απέτρεπε πολλά ορφανά παιδιά από την επαιτεία και την αλητεία με την εξασφάλιση στέγης και εκπαίδευσης σε ένα τεχνικό επάγγελμα.

Ο Al. Van de Brule, σχολιάζοντας την ίδρυση του Ισλαχανέ της Θεσσαλονίκης γράφει ότι είχε στόχο «να χαρίσει στα ορφανά ένα επάγγελμα που να τους επιτρέπει να κερδίζουν έντιμα τη ζωή τους» και ότι αποτελούσε μέρος μιας σειράς σημαντικών εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που συνέβησαν στην πόλη της Θεσσαλονίκης τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας.

Οι ηλικίες των παιδιών που φιλοξενούνταν στα Ισλαχανέ ήταν μεταξύ πέντε και δεκατριών ετών. Έτσι πολλά ορφανά και άπορα παιδιά μεγάλωσαν σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον υπό την εποπτεία του κράτους, αποκτώντας ταυτόχρονα ένα επάγγελμα που θα τους εξασφάλιζε την επιβίωσή τους.

Τα Ισλαχανέ είχαν σημαντική θεσμική υποστήριξη, καθώς παρείχαν εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό στην αυτοκρατορία, εξυπηρετώντας έτσι την προσπάθεια για ανάπτυξη της αστικης βιομηχανικης δραστηριότητας.

Η εκπαίδευση που προσφερόταν ήταν σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, ενώ οι τέχνες που διδάσκονταν προσαρμόζονταν σύμφωνα με τις ανάγκες της κάθε περιοχής. Η οικονομική ενίσχυση των ιδρυμάτων προερχόταν από δωρεές και δημόσιους φορείς, ενώ το 1/3 των δαπανών τους καλύπτονταν με δικά τους μέσα, από τη δική τους παραγωγή.

Η συστηματική τεχνική εκπαίδευση
Η ιδέα της τεχνικής εκπαίδευσης, ως οργανωμένου κρατικού θεσμού, εισάγεται στο δυτικό κόσμο στις αρχές του 19ου αιώνα, και ξεκινά η αργή αντικατάσταση της παγιωμένης από την αρχαιότητα μεθόδου παραγωγής και «εκπαίδευσης» τεχνιτών, της μαθητείας η οποία παρόλα αυτά διατηρήθηκε ακμαία μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα, στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές περιοχές της Ευρώπης.

Η βιομηχανική επανάσταση που ξεκίνησε στην Αγγλία στηρίχτηκε αποκλειστικά στην πρωτοβουλία και την ευρηματικότητα των τεχνιτών της και δεν υπήρξε το αποτέλεσμα αξιοποίησης επιστημονικής γνώσης υπό την αιγίδα του κράτους. Μέχρι τα τέλη λοιπόν του 19ου αιώνα η αστική τάξη –και κυρίως το μεγάλο τμήμα της που στηριζόταν στο εμπόριο– είχε κάθε λόγο να εμπιστεύεται τη δοκιμασμένη μέθοδο της μαθητείας, ως το αποτελεσματικότερο μέσο για την απόκτηση των απαιτούμενων τεχνικών-επαγγελματικών δεξιοτήτων. Η ίδια πρακτική εφαρμόστηκε και στον ελλαδικό χώρο.

Η ιδέα της τεχνικής εκπαίδευσης, ως οργανωμένου κρατικού θεσμού, εισάγεται στο δυτικό κόσμο στις αρχές του 19ου αιώνα.

Νεώτερα χρόνια
Από το 1920 και μετά το ακίνητο ενοικιάζεται σε ιδιώτες, για να στεγάσει βιοτεχνικές χρήσεις ανάλογες με τα αρχικά εργαστήρια που υπήρχαν στη Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων. Από τους διάφορους ενοικιαστές του κτιρίου η οικογένεια Αξυλιθιώτη ενοικίαζε το κτίριο από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι και το 1989, οπότε με επιστολή η Νομαρχία – Οικονομική Εφορία Δημοσίων Κτημάτων, ζήτησε από τους εγγονούς του Ευθύμιου Αξυλιθιώτη να εγκαταλείψουν το κτίριο.

Τον Απρίλιο του 2003 το κτίριο παραχωρήθηκε από την Κ.Ε.Δ. στην Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων, η οποία συνέταξε μελέτη αποκατάστασης και επανάχρησης του μνημείου ως Πολυχώρος Πολιτισμού.

Στο πλαίσιο του προγράμματος, «Όλη η Ελλάδα Ένας Πολιτισμός» και με την επιχορήγηση  του ΥΠΠΟΑ παρουσιάστηκε μια θεατρική και εικαστική εγκατάσταση, από το ΘΕΑΤΡΟ ΣΗΜΕΙΟ και τον Νίκο Διαμαντή.

10 θεατρικά ταχυδράματα με θέμα το Ισλαχανέ, από πολύ σημαντικούς συγγραφείς και ερμηνευτές, ηθοποιούς, περφόρμερ, ανάπηρους χορευτές, χορευτές, λυρικούς τραγουδιστές, τα οποία διατρέχουν την ιστορία εφαπτόμενων θρησκειών, ανθρώπων, συνειδήσεων, οικογενειών, ορφανών, μουσουλμάνων, χριστιανών, σιδηρουργών, τεχνουργών, ανθρώπων του μόχθου κ.α.

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Η παράσταση συνομίλησε με αντικείμενα, προφορικές μαρτυρίες, ήχους, με το σήμερα, με τα τραύματα, τον φόβο, την προκατάληψη, την ελπίδα και συμπλέκεται με την εικαστική εγκατάσταση- χειρονομία. Με άξονα τα 100 χρόνια παραδειγματικής διαδρομής του Ισλαχανέ, η πρόταση του Θεάτρου Σημείο είναι μια πλατφόρμα θεάτρου και εικαστικής πρότασης, για το ’22 και ένας αναστοχασμός για τις ουλές της Ελλάδας.

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

 

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

 

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Η πορεία του ΙΣΛΑΧΑΝΕ μέσα στο χρόνο υποδηλώνει τη διαχρονικότητα και την πολυποικιλότητα του προσφυγικού ζητήματος, την συνεργασία και αλληλοεπικάλυψη πολιτισμών – θρησκειών – ανθρώπων εντέλει, αλλά κυρίως μας υποβάλλει να σεβαστούμε και να αναγνωρίσουμε την Ιστορία επιπλέον , σαν ένα αδιαίρετο ανθρώπινο σύνολο ιστοριών Υποκειμένων.

ΙΣΛΑΧΑΝΕ Ένα σπίτι αποκατάστασης

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

Το Ισλαχανέ και μια παράσταση

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία- Δραματουργία: Νίκος Διαμαντής
Επιστημονικός Σύμβουλος: Ελένη Κυραμαργιού, Αρετή Κονδυλίδου
Επιμέλεια εικαστικής Έκθεσης: Φοίβος Σακαλής
Σκηνογράφος- Ενδυματολόγος: Άση Δημητρολοπούλου
Μουσική πρωτότυπη: Δημήτρης Μαραμής
Κίνηση: Κωνσταντίνος Μίχος
Φωτογραφίες: Σταύρος Χαμπάκης
Βίντεο: Μιχάλης Μαυρομούστακος
Δημόσιες σχέσεις: Άρης Ασπρούλης
Βοηθός σκηνοθέτη: Δανάη Παπουτσή

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ – Πρωτότυπα κείμενα
Άκης Δήμου, Ισίδωρος Ζουργός, Μιχάλης Μακρόπουλος, Γλυκερία Μπασδέκη, Σοφία Νικολαίδη, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Τσιμάρας Τζανάτος, Στέλιος Χατζηαδαμίδης, Χρήστος Χρυσόπουλος, Γιάννης Χρυσούλης

ΗΘΟΠΟΙΟΙ – Ερμηνευτές
Άσπα Ανογιάτη, Ανδρέας Κολίσογλου, Ιωάννα Μακρή, Λητώ Μεσσήνη, Πέρης Μιχαηλίδης
Δανάη Μπερή, Μάνια Παπαδημητρίου, Δανάη Παπουτσή, Όμηρος Πουλάκης, Βαγγέλης Ρόκκος, Έλενα Τοπαλίδου
Εικαστικοί: Δημήτρης Αντωνίτσης, Γιώργος Λάππας, Εύα Στεφανή
Συμμετέχει ο Κώστας Βόμβολος
Ευχαριστούμε τον κ. Πέτρο Μεχτίδη και τις εκδόσεις Μαλλιάρη

* Το κείμενο για το Ισαλαχανέ προέρχεται από τον σχετικό ιστότοπο: ppxi.gr/index.php/homepage
* Το κείμενο για την παράσταση προέρχεται από το Δελτίο Τύπου

Οι φωτογραφίες και το κείμενο είναι του Tommy Courtis

Διαβάστε επίσης

Close